De echte crisis van deze tijd

De echte crisis gaat niet over de banken, de economie en de schulden, maar vooral over de overmaat aan aandacht die gaat naar geld en controle, gebaseerd op chronische ontevredenheid, wantrouwen en kleindenkendheid. Onze samenleving wordt niet beter, veiliger of transparanter door nog meer te sturen op 'objectieve' normen op het gebied van veiligheid, kosten en kwaliteit. We zijn volkomen doorgeschoten in de utopie van de maakbare en betaalbare samenleving en toch blijft onze publieke opinie en ons beleid daarop sturen. Heel veel maakbaarheid is niet in kosten uit te drukken en veel opbrengsten zijn verborgen. Bovendien zijn ze veelal niet objectief te meten, want hoeveel kost liefde, hoeveel is het waard? Wat is de kracht van aandacht en creativiteit en hoe worden mensen daar beter van als ze ziek zijn? Wat is een leraar waard die zich de tijd gunt voor een goed gesprek met een 'probleem' leerling, maar daardoor minder tijd besteedt aan de nutteloze dossiervorming waar hij toe verplicht is? Wat kost het als een huisarts een half uur uittrekt voor een consult, terwijl hij maar voor acht minuten kan declareren, maar de patiënt knapt er van op, zonder dat het medicijnen kost? Wat is de waarde van een wethouder die zijn nek uitsteekt om echt fundamenteel bij te dragen aan de ontwikkeling van de samenleving maar een bonnetje verkeerd heeft gedeclareerd?

De echte crisis van deze tijd gaat niet over de economie of de hebzucht van bankiers. De echte crisis gaat over de doorgeslagen regelzucht en de heksenjacht op mensen die hun administratie niet perfect op orde hebben of meer dan gemiddeld verdienen. Natuurlijk zijn er in een samenleving mensen die misbruik maken van regelgeving en zichzelf ten koste van anderen verrijken. Dat is van alle tijden. En natuurlijk moet je daar tegen optreden, maar moet een hele samenleving daardoor worden verlamd en ontwricht?

Grote woorden: verlamd, ontwricht en de echte crisis. Toch zijn het hele nette typeringen voor wat er in onze gewone samenleving op de werkvloeren van de zorg, het onderwijs, de overheid en het bedrijfsleven dagelijks aan de hand is. De bureaucratie in het onderwijs is stuitend en contraproductief, de mythe over te dure zorg is een gotspe als je weet dat we in vergelijking met vrijwel alle andere ontwikkelde landen in de wereld het minste aan zorg uitgeven en vrijwel de hoogste kwaliteit leveren. De beloningen van bestuurders zowel in de publieke sector als in het bedrijfsleven zijn vergeleken met het buitenland buitengewoon conservatief. Ons milieu is veel schoner dan de meeste andere geïndustrialiseerde landen. De veiligheid in ons land staat op een ongekend hoog niveau en zo kan ik nog even doorgaan met het prijzen van onze verworvenheden. Natuurlijk kan het beter, maar ten koste van wat?

De echte crisis is dat we het niet zien dat we in een ongelofelijk welvarend en sociaal land leven, ook temidden van deze economische crisis. De echte crisis is dat we doen alsof dat niet het geval is en we allerlei maatregelen treffen die diametraal staan ten opzichte van wat we beogen. Wat je aandacht geeft groeit. We geven veel teveel aandacht en we investeren veel te veel creativiteit en innovatiekracht aan negatieve zaken. Zo breken we ongewild af wat we het meest lief hebben. Dat is de echte crisis. We zien niet in welk paradijs we leven en breken het daarom stap voor stap af.

Want waar gaan die debatten eigenlijk over van de politici die onze stem ten koste van elkaar proberen te veroveren? Wat je aandacht geeft groeit!

Als we de aandacht in onze samenleving structureel meer gaan richten op positieve uitzonderingen, op koploperschap, in plaats van op negatieve uitzonderingen, als we ons beleid meer richten op het faciliteren van de koplopers in onze maatschappij dan op de klaplopers en uitbuiters, die er echt minder zijn dan we wellicht denken, dan zal onze nationale stemming omslaan. Dan gaan we weer zien wat ons land groots, sociaal en innovatief maakt. Dan zullen we weer zien en gaan voeden wie en wat we in wezen zijn, een buitengewoon welvarend, respectvol handelsland met een overvloed aan koploperschap.